تاریخ انتشار خبر: ۱۵ , تیر, ۱۳۹۵ | ۲۲:۰۷:۱۰
کد مطلب : 117510

بازخوانی پاسخ عباس کیارستمی به فیلمسازان خارج‌نشین

همین قدر که آقای قبادی فیلم سیاسی – اجتماعی می‌سازند ما را بس. ایشان نوع نگاه خودشان را دارند. پس اجازه بدهند هر هنرمندی هم نوع کار خودش را عرضه کند.

 بهمن قبادی کارگردان ایرانی که با فیلم‌های سیاهش در خارج کشور شناخته می‌شود، چند سال پیش از این و روزهایی که فیلم سیاه «گربه‌های ایرانی» را می‌ساخت، در نامه‌ای سرگشاده کیارستمی را به خاطر اینکه به گفته وی «فیلمسازی اجتماعی» نیست با لحن تندی سرزنش کرد.

قبادی با گلایه از این‌که چرا کیارستمی ایران را بهترین جای دنیا برای فیلمسازی اعلام کرده و گفته که او با فیلم‌هایش جوانان را تشویق به ترک وطن می‌کند، در جای دیگری از نامه‌اش به طعنه گفته است” همه چیز از آن شب لعنتی شروع شد. شبی که در جشنواره ابوظبی بازویم را گرفتی و به کناری کشیدی و گفتی که فیلمم (کسی از گربه های ایرانی خبر نداره)را دوست نداری. پس از نمایش فیلم من در آن سالن عظیم، تنها کسی که روی صندلی نشسته بود و دست نمی زد و شاید عصبانی بود شما بودی.”

وی همچنین با انتقاد از نوع نگاه سینمایی کیارستمی نوشت: “آن شب از من و سینما و رویکرد من به مسائل اجتماعی شروع کردی و بعد به جعفر پناهی پرداختی و فیلمسازی ماها را به سخیف‌ترین عمل‌ها تشبیه کردی و از نحوه پرداختن فیلمسازانی چون من و دیگران به رخداد های اجتماعی، انتقاد کردی.”

مرحوم کیارستمی پس از انتشار این نامه در جایی این چنین پاسخ قبادی را می‌دهد:

بازخوانی پاسخ عباس کیارستمی به فیلمسازان خارج‌نشین«والله اگر آقای قبادی این سؤال را از خودم می‌پرسید خیلی راحت‌تر بودم که به خودش پاسخ دهم. برای اینکه الزاما لزومی به نوشتن نامه سرگشاده نبود. من دو هفته پیش افتخار دیدار با ایشان را داشتم و ایشان می‌توانست این سؤال را از خودم بپرسد. اما سؤال من این است که کجا این قاعده و قانون هست که باید حتما فیلم‌های اجتماعی بسازیم؟ این سؤال از کجا می‌آید؟ کجا این تعهد را به دوش هنرمند و یا فیلمساز می‌گذارند که تم کارش را مشخص کنند؟ شاید اگر این سؤال از سوی کسی غیر از یک فیلمساز مطرح می‌شد،‌ می‌توانستم علت طرح آن را پیدا کنم.اولا یک فیلمساز باید احساس آزادی و امنیت کند؛ باید در مقابل آنچه که خودش به خودش حکم می‌کند مسئول باشد نه حکمی که از بیرون به او تحمیل می‌شود. ثانیا کدام یک از فیلم‌های من اجتماعی نبوده‌اند؟» وی ادامه می‌دهد: «اگر منظور از فیلم‌های اجتماعی، فیلم‌های سیاسی است باید بگویم من از آن پرهیز می‌کنم. برای اینکه فیلم‌های سیاسی تاریخ مصرف مشخصی دارند. به اعتقاد من هنر باید مقداری خودش را از مقوله سیاست جدا نگه دارد. ولی هر فیلمی که شما بسازید و فیلم خوبی باشد، به هر حال راجع به انسان امروز است. انسان هم یک موجود اجتماعی است.

راستش من فیلم‌های شعارگونه را دوست نمی‌دارم. فکر می‌کنم در شأن هنر نیست.» کارگردان فیلم «زیر درختان زیتون» عنوان می‌کند: «اگر ما با آزادی کار کنیم و فیلم‌مان هم راجع به انسان امروز باشد که مشخص است کجا زندگی می‌کند و تحت تأثیر چه شرایطی است، ‌طبیعتا آن فیلم اجتماعی است. اما اینکه الزاما فیلم سیاسی مناسب مد روز و به نرخ روز بسازم راستش من سعی می‌کنم از آن پرهیز کنم. برای اینکه جایگاه هنر را رفیع‌تر از آن می‌دانم که خودش را آلوده مسائل سیاسی روز کند. کیارستمی بیان می‌دارد: «به اعتقاد من فیلم‌های شاعرانه آثار ماندگارتری هستند. چون راجع به مسائل انسانی حرف می‌زنند.» شما حتما تجربه فیلم‌های گاوراس و حکومت سرهنگ‌ها را به یاد می‌آورید؟ فیلم‌هایی که به مجرد اینکه سیستم سیاسی یونان تغییر کرد، آنها هم اعتبار خودشان را از دست دادند. من به این اعتقاد ندارم که چیزی از بیرون به من توصیه شود و من از شرایط روز فرصت طلبی کنم.

به نظر من کار هنری یک کار طولانی و دراز مدت است. در این مسیر بایدی هم وجود ندارد. اگر کسی هم فیلم سیاسی روز بسازد من هرگز به او نخواهم گفت که چرا فیلم شاعرانه و هنری نمی‌سازد؟ من فکر می‌کنم هر هنرمندی باید ببیند در درون خودش چه اتفاقی افتاده است. چرا می‌باید همه از هم الگو بگیرند؟»

«همین قدر که آقای قبادی فیلم سیاسی – اجتماعی می‌سازند ما را بس. ایشان نوع نگاه خودشان را دارند. پس اجازه بدهند هر هنرمندی هم نوع کار خودش را عرضه کند. به هر حال سؤال شما را با این پاسخ به اتمام می‌رسانم که از یک فیلمساز، طرح چنین سؤالی بعید است و بیشتر از آن نوشتن نامه سرگشاده به نظرم بعید می‌آید. معمولا نامه سرگشاده را خطاب به سیاستمدارانی می‌نویسند که دستشان به او‌ نمی‌رسد، اگر ایشان منظور دیگری داشته است کاش صریح‌تر طرح می‌کردند.»