تاریخ انتشار خبر: ۸ , شهریور, ۱۳۹۵ | ۱۷:۲۳:۵۳
کد مطلب : 123473
حسین جعفرپور

درباب اظهارات غیرکارشناسی مهندس ترکان

از آنجا که یکی از مهمترین اهداف مناطق آزاد تسهیل روند سرمایه‌گذاری و تولید کالاهای صنعتی در این مناطق و صادرات آنهاست قاعدتاً نیاز شدید به نیروی کار باید در این مناطق حس شود.

مجری: آیا مناطق آزاد در ایران موفق بوده اند؟ ترکان: بله. مجری: استدلال شما چیست؟ ترکان: تفاوت بین وضعیت شهری در جزیره‌ی قشم و جزیره هرمز که فاصله‌ی کمی با هم دارند. مجری: اگر آنقدر مناطق آزاد خوب هستند چرا همه ی کشور را مناطق آزاد نکنیم؟ ترکان: نمی‌شود. چرا که همه ی مناطق کشور زیر ساخت‌های لازم برای تبدیل شدن به مناطق آزاد را ندارند.
چند نکته درباب این اظهارات متناقض:
۱- از این جمله‌ی آقای ترکان (نمی شود همه ی مناطق، آزاد شود زیرا زیرساخت‌های لازم برای تبدیلِ به منطقه آزاد را ندارند.) می‌شود برداشت کرد که منطقه‌ی آزاد شدن به خودی خود پیشرفت منطقه‌ای به همراه نمی آورد و اینگونه نیست که اگر یک منطقه‌ای به لحاظ حقوقی و قانونی بعنوان منطقه‌ی آزاد شناخته شد، پس از آن درهای توسعه‌ی منطقه‌ای به روی آن شهر یا منطقه باز می شود، لذا پیش شرط ایجاد یک منطقه‌ی آزاد تقویت زیرساخت‌های لازم در جهت آن است. حال اگر فرض کنیم که منطقه آزاد قشم پس از ایجاد ظرفیت های لازم و زیر ساخت های مورد نیاز برای تبدیل شدن به منطقه ی آزاد، جواز تسهیلات و مشوقات قانونی برای تغییر از منطقه‌ی اصلی به منطقه‌ی آزاد تجاری را گرفته (که این چنین نبوده) پس مقایسه‌ی آن با جزیره‌ی هرمز امری نابجا و قیاس مع الفارق است. چرا که اگر این زیر ساخت‌ها برای جزیره ی هرمز نیز فراهم می‌شد وضعیت این جزیره به مراتب بهتر از وضع حال آن می‌بود.
۲- مقایسه‌ی اشتباه مهندس ترکان وقتی تصحیح می‌شود که ایشان به جای جزیره هرمز منطقه‌ی آزاد جبل‌علی امارات را با منطقه آزاد قشم مقایسه کنند و آنها را در شاخص‌های موفقیت مناطق آزاد تجاری و صنعتی بسنجند.
بطور مثال جبل علی شامل بیش از ۷۱۰۰ شرکت از جمله ۵۰۰ شرکت بین‌المللی است. اما در مورد مناطق آزاد در ایران آخرین آمار منتشر شده توسط دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد نیز نشان می‌دهد تعداد ۳۳۰۰ شرکت در مناطق آزاد کشورمان ثبت شده اند. نکته قابل توجه درباره مناطق آزاد کشورمان این است که بنگاه های فعال صنعتی تنها بخش کوچکی از هزاران شرکت ثبت شده در این مناطق را تشکیل می‌دهند. اگرچه آمار دقیقی از میزان تولید مناطق آزاد در کشور وجود ندارد اما با بررسی آمارهای رسمی و غیر رسمی در این حوزه می‌توان گفت بطور معمول حدود ۱۰ درصد از واردات کالاها در مناطق آزاد صرف تهیه مواد اولیه و سایر مواد مورد نیاز بنگاه های تولیدی در داخل این مناطق می‌شود. این مسئله نشان می‌دهد فعالیت شرکت‌ها در حوزه تجارت بسیار بیشتر از شرکت‌‌های تولیدی است. در واقع یکی از علل صادرات پایین از مناطق آزاد را می‌توان میزان اندک تولید محصول در این مناطق دانست.
نکته دیگر آنکه در میزان صادرات که یکی دیگر از شاخص‌های موفقیت یک منطقه آزاد تجاری و صنعتی است میزان صادرات منطقه آزاد جبل‌علی حدود ۶۹ میلیارد دلار است که بیش از نیمی از صادرات دوبی را در بر می‌گیرد. در حالی که کل مناطق آزاد در کشور ما روی هم رفته کمتر از ۱ میلیارد دلار در سال صادرات دارند.
میزان سرمایه‌گذاری خارجی یکی دیگر از از شاخص‌های موفقیت است. جالب است بدانید منطقه آزاد جبل‌علی ۲ میلیارد دلار در سال سرمایه خارجی جذب می‌کند که ۲۰ درصد کل سرمایه گذاری خارجی در امارات است. در حالیکه در سال ۹۳ میزان سرمایه‌گذاری خارجی در قشم ۲ میلیون دلار بوده است.
حال اگر بخاطر چند مرکز تفریحی و چند پاساژ پر زرق و برق و کالاهای تجملی وارداتی بدون پرداخت تعرفه گمرک و البته جذابیت های طبیعی قشم مسافرانی رغبت به سفر به این منطقه‌ی آزاد می‌کنند و نیروهای کار بومی مشغول بوتیک‌داری شده‌اند که نشان دهنده ی موفقیت یک منطقه آزاد نیست. موفقیت یک منطقه آزاد به همان شاخص‌هایی است که در مقایسه بالا ذکر شد.
۳- از آنجا که یکی از مهمترین اهداف مناطق آزاد تسهیل روند سرمایه‌گذاری و تولید کالاهای صنعتی در این مناطق و صادرات آنهاست قاعدتاً نیاز شدید به نیروی کار باید در این مناطق حس شود که نه تنها نیروی بیکار بومی وجود نداشته باشد که از دیگر مناطق نزدیک به منطقه آزاد قشم و حتی استان‌های همجوار برای اشتغال، به این منطقه مهاجرت کنند، که اگر این اتفاق در قشم افتاده بود و روند رشد صنعتی فزاینده و قابل قبول بود نزدیک ترین جزیره به آن یعنی جزیره هرمز هم روند پیشرفت منطقه ای محسوسی را تجربه می‌کرد و هیچگاه مثال آقای ترکان از نظر ضعف توسعه‌یافتگی نمی‌شد. چرا که نیروی کار هرمزی که در منطقه ی آزاد قشم اشتغال دارد درآمد خود را در منطقه‌ی خود هزینه می‌کرد و سبب پیشرفت منطقه‌اش می‌شد.

حسین جعفرپور