تاریخ انتشار خبر: ۱۷ , اسفند, ۱۳۹۳ | ۱۸:۰۱:۰۱
کد مطلب : 76493
در پی سفر وزیر خارجه اردن به ایران

رمز گشایی از یک سفر

سفر غیر منتظره وزیرخارجه اردن به تهران را می توان از زوایای گوناگونی مورد بررسی قرار داد.

، ناصر جوده وزیر خارجه اردن طی روزهای گذشته و جهت دیداری یک روزه با مسئولین ارشد کشورمان وارد تهران شد. اهمیت دیدار فوق بدان روی است که روابط ایران و اردن روابط سردی بوده و طرفین تا کنون و در دهه های سپری شده پس از انقلاب اسلامی اشتیاقی جهت افزایش مناسبات نداشته اند. نکته مهم دیگر آن که این دیدار بر خلاف عمده دیدارهای مقامات ایرانی با همتایان خارجی شان بدون اعلام قبلی صورت پذیرفته است. از این رو تحلیلگران به واکاوی چرایی این دیدار در مقطع کنونی پرداخته اند.

حامل پیامی پر اهمیت

شماری از رسانه های خبری از انتقال پیام کشورهای عربی به ایران از سوی وزیرخارجه اردن خبر داده اند. بنابراین گزارش ها، وزیر خارجه اردن خواستار ایجاد روابط و گفتگوی دو جانبه میان تهران و کشورهای عربی جهت رفع مخاصمات فی مابین شده است.

دهه سپری شده به ویژه پس از وقوع بیداری اسلامی شاهد رودررویی بیش از پیش تهران و کشورهای عربی و در راس آنها عربستان سعودی بوده است. سعودی ها بر این باورند که از زمان ساقط شدن صدام حسین در عراق، جمهوری اسلامی در پی افزایش نفوذ خود در میان کشورهای عربی برآمده و در پی تسلط بر تحولات منطقه است. این در حالی است که طرف سعودی جهت ممانعت از آنچه نفوذ ایران نامیده می شود به شدت در پی شکل گیری، تهییج و تجهیز گروه های سلفی در منطقه برآمده تا خلا ایجاد شده بواسطه تکفیری ها پر شده و آنها در مناطقی به ستیز با هم پیمانان ایران در منطقه بپردازند. تنش طولانی سوریه و سرایت آن به عراق در همین راستا ارزیابی می شود که در آن تروریست های داعش با ترویج افکار فرقه گرایانه در پی مقابله با ایران و شیعیان برآمده اند، امری که منافع رژیم صهیونیستی را در پی داشته و این رژیم را به عنوان دشمن اول مسلمانان در سال های کنونی به حاشیه رانده است.

شیوخ خلیج فارس به رهبری عربستان در طول دو سال گذشته تلاش وافری نشان داده اند تا مانع از آنچه توافق هسته ای میان ایران و ۱+۵ نامیده می شوند گردند. به باور عربستان وضع هرگونه توافقی میان ایران با شش قدرت جهانی از دشمنی میان تهران و واشنگتن کاسته و این امر از اهمیت این کشور نزد آمریکا خواهد کاست. رژیم اسرائیل نیز با همین استدلال مبادرت به مخالفت پی در پی با وضع هرگونه توافقی میان ایران و کشورهای مقابل می نماید.

به باور ناظران منطقه، جدیت آمریکا در وضع این توافق با وجود کارشکنی های پیاپی اسرائیل و عربستان نهایتا ریاض را ناگزیر به پذیرش این حقیقت تلخ نموده که واشنگتن در برابر تمامی فشارها و با وجود نقش پررنگ کنگره در این زمینه مقاومت کرده و پی به سرانجام رساندن توافقی قطعی با تهران است. همین امر موجب انتقال پیامی از سوی وزیرخارجه اردن از جانب عربستان و سایر رژیم های پادشاهی  به مقامات تهران شده که جهت رفع مخاصمات به گفتگو بپردازیم.

روابط سرد تهران و امان در طول سالیان گذشته و نزدیکی مفرط ملک عبدالله دوم پادشاه اردن به حکومت سعودی بر وجود چنین فرضیه ای در دیدار ناصر جوده از  تهران بیش از پیش صحه خواهد گذاشت که اعراب به این باور رسیده اند که تنها راه حل معضلات منطقه گفتگوی مستقیم با ایران است.

گفتنی است صحت چنین امری ناقض فشارهای آتی حکومت سعودی از طریق متحدینش نخواهد بود، بی شک سعودی ها فارغ از گفتگوهای احتمالی رو در رو در آینده همچنان تلاش می نمایند تا از طریق ابزارهای فشار خود تهران را مهار نمایند. بر اساس اسناد ویکلی لیکس و زمانی که ملک عبدالله پادشاه پیشین مملکت سعودی در پی ارتقای روابط با تهران گام بر می داشت، شخص وی از مقامات آمریکایی خواسته بود که جهت حل مشکلات منطقه ای مستقیما سر مار را له کند، منظور از سر مار در این تعبیر اشاره به حکومت جمهوری اسلامی بوده است.

اردن در مهار تروریسم

خاندان هاشمی در طول چند دهه حکمرانی در اردن، بدلیل مشکلات مفرط اقتصادی، حضور گسترده فلسطینی ها در این کشور که قریب به نیمی از جمعیت اردن را تشکیل می دهند و مخاطرات ناشی از آن، نزدیکی جغرافیایی به رژیم صهیونیستی، فقدان مشروعیت داخلی و حضور فعال عناصر اخوان المسلمین در اردن ناگزیر بوده جهت تثبیت سیطره خود به اتکا به هم پیمانان منطقه ای و بین المللی اش بپردازد، آمریکا و رژیم صدام حسین دو حامی مالی و سیاسی پادشاهی هاشمی در طول چند دهه گذشته بوده اند، سقوط صدام حسین زمینه نزدیکی بیش از پیش امان به ریاض را فراهم کرد.

نزدیکی و وابستگی بیش از اندازه حکومت اردن به ایالات متحده و عربستان و فقدان تصمیم گیری در داخل عملا موجب اتخاذ سیاست هایی کاملا همسو با هم پیمانان اردن از سوی این کشور شده بود. کاهش تنش ها میان آمریکا و ایران در خلال مذاکرات هسته ای و پیام احتمالی اعراب به ایران جهت ترمیم روابط را می توان دو عامل کلیدی دانست که دولت امان را ترغیب نموده از در دشمنی با ایران خارج شده و دست دوستی و گفتگو را به سمت تهران دراز نماید.

عامل با اهمیت دیگری که موجب تمایل مسئولین اردنی شده تا به گفتگوی مستقیم با تهران بپردازند را می توان در دو مقوله قدرت فزاینده ایران در میان همسایگان اردن و فعالیت گروه های تروریستی در نزدیکی اردن دانست. تکفیری های داعش هم اکنون از دو سوی سوریه و عراق، اردن را مهار نموده و بارها این کشور را تهدید به حمله نموده اند، گفته می شود که هواداران داعش در شهر معان در نزدیکی مرز اردن با عراق از قدرت بالایی برخوردار بوده و مترصد فرصت برای تصرف آنند، از این رو دولت اردن جهت مقابله با تروریست های افراطی ناگزیر به همکاری با تهران است، اگرچه در خلال همین گفتگو ها و نزدیکی سیاسی احتمالی همچنان می توان شاهد اقدامات منفی اردن نظیر حمایت از جریان های مسلح میانه رو در سوریه خواهیم بود.

به باور کارشناسان منطقه هم اکنون جمهوری اسلامی ایران قدرتمندترین کشوری است که از بیشترین نفوذ در منطقه شامات و عراق برخوردار است. سوریه، لبنان، اردن، سرزمین های اشغالی، نوار غزه و کرانه باختری را شامات می نامند. اردن جهت بقای آتی و حفظ روابط حسنه ناگزیر به ارتقای روابط میان خود با تهران است. جمهوری اسلامی از نفوذ بالایی در سوریه، غزه، لبنان و عراق به عنوان همسایه اردن برخوردار است، بنابراین به نظر می آید که ملک عبدالله دوم بدین باور دست یافته که تداوم و تثبیت حکمرانی اش در اردن در گرو گفتگوهایش با تهران خواهد بود.

  فرهنگ نیوز
انتهای پیام